İçeriğe geç
Erdem Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi logosu
Yönetmelik Yürürlükte

Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik

Resmî Gazete
15 Haziran 2013, sayı 28678
Yayımlayan
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
Yürürlük
Yayımı tarihinde
Resmî metin
Kaynağa git

Kısaca

  • İşyerlerinde biyolojik etkenlere maruziyetten kaynaklanan sağlık ve güvenlik risklerinin önlenmesine ve korunmaya dair asgari hükümler belirlenmiştir.
  • Biyolojik etkenler enfeksiyon risk düzeyine göre 4 grup altında sınıflandırılmıştır.
  • İşverenler, zararlı biyolojik etkenleri daha az tehlikeli olanlarla ikame etmek ve maruziyeti en aza indirmekle yükümlüdür.
  • Grup 3 ve grup 4 biyolojik etkenlere maruz kalan çalışanların listesi ile sağlık kayıtları en az onbeş yıl, belirli özel durumlarda kırk yıl saklanır.
  • Grup 2, grup 3 ve grup 4 biyolojik etkenlerin ilk kez kullanımında işin başlamasından en az otuz gün önce çalışma ve iş kurumu il müdürlüğüne ön bildirimde bulunulur.

Kimleri etkiliyor?

İşyerlerinde çalışanların yaptıkları işlerden dolayı biyolojik etkenlere maruz kaldıkları veya kalabilecekleri işler ile biyolojik etkenle doğrudan çalışılmasa dahi çalışanların biyolojik etkene maruziyetine neden olabilecek Ek-I'de yer alan işleri kapsar.

İşverenin yapması gerekenler

  1. Zararlı biyolojik etkenleri kullanmaktan kaçının ve imkânlar ölçüsünde tehlikesiz veya daha az tehlikeli olanlarla ikame edin (md. 7).
  2. Risk değerlendirmesi yaparak çalışanların maruziyetini önleyin veya teknik olarak mümkün değilse maruziyet düzeyini en aza indirin (md. 6, md. 8).
  3. Grup 2, grup 3 ve grup 4 biyolojik etkenlerin ilk kullanımından en az otuz gün önce çalışma ve iş kurumu il müdürlüğüne ön bildirim yapın (md. 15).
  4. Grup 3 ve grup 4 biyolojik etkenlere maruz kalan çalışanların listesini ve tıbbi kayıtları mevzuatta belirtilen süreler boyunca saklayın (md. 13, md. 16).
  5. Çalışanlara ve temsilcilerine olası sağlık riskleri, hijyen gerekleri ve korunma yöntemleri hakkında işe başlamadan önce eğitim verin (md. 11).

Biyolojik Etkenlerin Sınıflandırılması ve Risk Değerlendirmesi

Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik, çalışanların işyerindeki biyolojik etkenlere maruziyetinden kaynaklanan sağlık ve güvenlik risklerinin önlenmesini ve bu risklerden korunmayı amaçlar. Yönetmelik kapsamında biyolojik etkenler, enfeksiyon risk düzeyine göre 4 gruba ayrılır. Grup 1 insanda hastalığa yol açma ihtimali bulunmayan etkenleri kapsarken; Grup 2 ve Grup 3 insanda hastalıklara neden olabilen ancak tedavi imkânı bulunan etkenleri içerir. Grup 4 ise insanda ağır hastalıklara neden olan, topluma yayılma riski yüksek ve etkili tedavi yöntemi bulunmayan etkenleri ifade eder.

İşverenler, biyolojik etkenlere maruz kalma riski bulunan işlerde çalışanın sağlık ve güvenliğini değerlendirmek üzere maruziyetin türünü, düzeyini ve süresini belirleyerek risk değerlendirmesi yapmakla yükümlüdür. Risk değerlendirmesi, koşulları etkileyebilecek bir değişiklik olduğunda yenilenir.

İşverenin Alacağı Önlemler ve İkâme Yükümlülüğü

İşveren, yapılan işin özelliğine göre zararlı biyolojik etkenleri kullanmaktan kaçınmak ve bunları çalışanların sağlığı için tehlikeli olmayan veya daha az tehlikeli olanlarla ikame etmek zorundadır. Maruziyet riskinin azaltılması için teknik kontrol önlemleri alınır, toplu koruma yöntemlerine öncelik verilir ve hijyen tedbirleri uygulanır.

Çalışanların biyolojik etkenlerle çalışmaya bağlı risklerle karşılaştıkları alanlarda yiyip içmeleri engellenir, uygun koruyucu giysi ve temizlik imkânları sağlanır. Kirlenmiş iş giysileri ve koruyucu ekipman çalışma alanından ayrılmadan önce çıkarılır ve dekontaminasyonu sağlanır.

Kayıt Saklama Süreleri ve Bakanlığa Bildirimler

Grup 3 ve/veya Grup 4 biyolojik etkenlere maruz kalan çalışanların listesi ile kazalarla ilgili kayıtlar uygun bir şekilde tutulur. Bu liste ve kayıtlar maruziyet sona erdikten sonra en az onbeş yıl, kalıcı enfeksiyon veya uzun kuluçka dönemi gibi özel durumlarda ise en az kırk yıl saklanır.

İşverenler, Grup 2, Grup 3 ve Grup 4 biyolojik etkenlerin ilk kez kullanımında işin başlamasından en az otuz gün önce çalışma ve iş kurumu il müdürlüğüne ön bildirimde bulunmak zorundadır. Ayrıca biyolojik etkenin ortama yayılmasına ve insanda ciddi enfeksiyona sebep olabilecek kaza veya olaylar derhal Bakanlığa ve Sağlık Bakanlığına bildirilir.

Sık sorulan sorular

Biyolojik etkenler kaça ayrılır?

Biyolojik etkenler, enfeksiyon risk düzeyine göre Grup 1, Grup 2, Grup 3 ve Grup 4 olmak üzere 4 risk grubunda sınıflandırılır.

Çalışanların maruziyet listeleri ve tıbbi kayıtları ne kadar süre saklanmalıdır?

Maruziyet sona erdikten sonra en az onbeş yıl saklanır; ancak kalıcı veya gizli enfeksiyon, uzun kuluçka dönemi gibi özel durumlarda bilinen son maruziyetten sonra en az kırk yıl boyunca saklanır.

Bakanlığa ön bildirim hangi durumlarda ve ne zaman yapılır?

Grup 2, Grup 3 ve Grup 4 biyolojik etkenlerin ilk kez kullanımında, işin başlamasından en az otuz gün önce çalışma ve iş kurumu il müdürlüğüne ön bildirimde bulunulur.

Düzenlemenin tam metni için resmî kaynağa bakınız. Son güncelleme: 1 Kasım 2026.

Güvenli Çalış, Sağlıklı Yaşa!

İşyeriniz için teklif alın

Tehlike sınıfınızı ve çalışan sayınızı bildirin; size uygun uzman, hekim ve eğitim planını iletelim.