İçeriğe geç
Erdem Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi logosu
Yönetmelik Yürürlükte

Kanserojen veya Mutajen Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik

Resmî Gazete
6 Ağustos 2013, sayı 28730
Yayımlayan
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
Yürürlük
Yayımı tarihinde
Resmî metin
Kaynağa git

Kısaca

  • İşverenler, kanserojen veya mutajen maddelerle çalışılan işlerde risk değerlendirmesi yaparak maruziyet türünü, düzeyini ve süresini belirler.
  • Teknik olarak mümkün olan hâllerde tehlikesiz veya daha az tehlikeli maddeler kullanılarak kullanım azaltılır.
  • Çalışanların solunum bölgesindeki havadaki konsantrasyonları Ek-2'de belirtilen sınır değerleri aşamaz.
  • Maruziyet riski bulunan çalışanların sağlık gözetimi maruziyet öncesinde ve düzenli aralıklarla yapılır, kayıtlar en az 40 yıl saklanır.

Kimleri etkiliyor?

Bu Yönetmelik, 6331 sayılı Kanun kapsamına giren ve çalışanların kanserojen veya mutajen maddelere maruz kalma riski bulunan işlerin yapıldığı tüm işyerlerinde uygulanır.

İşverenin yapması gerekenler

  1. Risk değerlendirmesinde deri yolu dahil vücuda giriş yollarını ve özel risk gruplarını dikkate alarak önlemleri belirleyin.
  2. Mümkün olan durumlarda kapalı sistemler kullanın, teknik imkan yoksa maruziyeti en az düzeye indirin ve sınır değerlere uyun.
  3. Çalışanların çalışma ortamında yeme, içme ve sigara kullanmasını önleyin, uygun kişisel koruyucu donanım ve hijyen şartlarını sağlayın.
  4. Kanserojen veya mutajen maddelerle ilgili riskler, önlemler ve acil durumlar hakkında çalışanlara ve temsilcilerine yeterli eğitim ve bilgiyi verin.
  5. Maruziyet kayıtlarını ve sağlık gözetimi sonuçlarını en az 40 yıl süreyle saklayın, faaliyetin sona ermesi halinde SGK İl Müdürlüğüne teslim edin.

Kanserojen ve Mutajen Maddelerle Çalışmalarda Temel İlkeler

Kanserojen veya Mutajen Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik, çalışanların bu maddelere maruziyetinden kaynaklanabilecek sağlık ve güvenlik risklerinden korunması için asgari gereklilikleri belirlemektedir. İşverenler, 6331 sayılı Kanun ve ilgili risk değerlendirmesi hükümleri çerçevesinde maruziyet türünü, düzeyini ve süresini tespit etmek zorundadır. Risk değerlendirmesi yapılırken maddelerin vücuda giriş yollarının tümü dikkate alınır.

Maruziyetin Önlenmesi ve Azaltılması

İşverenler, çalışanların sağlık ve güvenliğini korumak için teknik olarak mümkün olan durumlarda tehlikesiz veya daha az tehlikeli maddeleri tercih ederek kullanımını azaltmakla yükümlüdür. Değiştirmenin teknik olarak mümkün olmadığı hallerde üretim ve kullanımda kapalı sistemler kullanılır. Çalışanların solunum bölgesindeki havadaki konsantrasyonlar Ek-2'de yer alan mesleki maruziyet sınır değerlerini aşamaz. Ayrıca çalışma ortamının temizliği, uygun havalandırma sistemleri, ikaz levhaları ve depolama koşulları titizlikle sağlanır.

Madde Adı Sınır Değer (mg/m3) Sınır Değer (ppm)
Benzen 3.25 1
Vinilklorür monomeri 7.77 3
Sert ağaç tozları 5.0 -

Sağlık Gözetimi ve Kayıtların Saklanması

İşveren, kanserojen veya mutajen maddelere maruziyet sonucu oluşabilecek sağlık sorunlarına erken tanı konulması amacıyla maruziyet öncesinde ve düzenli aralıklarla sağlık gözetimi yapılmasını sağlar. Sağlık gözetimi sonuçları ve çalışan listeleri, maruziyetin sona ermesinden sonra en az 40 yıl süre ile saklanır. İşyerinde faaliyetin sona ermesi durumunda bu kayıtlar Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğüne teslim edilir.

Sık sorulan sorular

Kanserojen ve mutajen maddelerle çalışmalarda sınır değerler nelerdir?

Sınır değerler çalışanın solunum bölgesindeki havadaki zaman ağırlıklı ortalama konsantrasyonunu ifade eder ve Yönetmeliğin Ek-2 tablosunda Benzen, Vinilklorür monomeri ve Sert ağaç tozları için ayrı ayrı belirlenmiştir.

Sağlık gözetimi ve maruziyet kayıtları ne kadar süreyle saklanmalıdır?

Çalışanların maruziyet durumlarını belirten kayıtlar ve sağlık gözetimi sonuçları, maruziyetin sona ermesinden sonra en az 40 yıl süre ile saklanmalıdır.

Öngörülemeyen yüksek maruziyet kazalarında ne yapılmalıdır?

İşveren çalışanlara derhal bilgi verir, durum normale dönene kadar etkilenmiş alana sadece onarım ve zorunlu işleri yapacak çalışanların koruyucu giysi ve solunum ekipmanıyla kısa süreli girmesine izin verir.

Düzenlemenin tam metni için resmî kaynağa bakınız. Son güncelleme: 1 Kasım 2026.

Güvenli Çalış, Sağlıklı Yaşa!

İşyeriniz için teklif alın

Tehlike sınıfınızı ve çalışan sayınızı bildirin; size uygun uzman, hekim ve eğitim planını iletelim.