- Resmî Gazete
- 12 Ağustos 2013, sayı 28733
- Yayımlayan
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
- Yürürlük
- Yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
- Resmî metin
- Kaynağa git
Kısaca
- İşyerlerinde kimyasal maddelerin etkilerinden kaynaklanan risklerden çalışanların sağlığını korumak ve güvenli çalışma ortamı sağlamak için asgari şartlar belirlenmiştir.
- İşveren, tehlikeli kimyasal madde varlığını tespit etmek ve olumsuz etkilerini belirlemek üzere risk değerlendirmesi yapmakla yükümlüdür.
- Çalışanların kimyasal maddelere maruziyetini önlemek, mümkün olmadığı hallerde en aza indirmek için teknik önlemler ve idari düzenlemeler yapılmalıdır.
- Belirli kanserojen kimyasal maddelerin ithali, üretimi ve işyerinde kullanımı yasaklanmıştır.
Kimleri etkiliyor?
Bu Yönetmelik, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamına giren ve kimyasal maddelerin bulunduğu, kullanıldığı veya herhangi bir şekilde işlem gördüğü tüm işyerlerini ve çalışanlarını kapsar.
İşverenin yapması gerekenler
- İşyerinde tehlikeli kimyasal madde bulunup bulunmadığını belirlemek için İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliğine uygun risk değerlendirmesi yapın.
- Tedarikçilerden sağlanan Türkçe Güvenlik Bilgi Formlarını dikkate alın ve kimyasal maddelerin düzenli ölçüm ve analizlerinin yapılmasını sağlayın.
- Tehlikeli kimyasal maddelerle çalışmalarda ikame yöntemi uygulayın, uygun mühendislik kontrol sistemleri ve kişisel koruyucu donanımlar kullanın.
- Çalışanlara risk değerlendirmesi sonuçları, tehlikeler, mesleki maruziyet sınır değerleri ve Güvenlik Bilgi Formları hakkında eğitim ve bilgilendirme sağlayın.
- Sağlık gözetimi sonucunda risk altında olduğu saptanan çalışanları uygun sağlık gözetimine tabi tutun ve kişisel sağlık ve maruziyet kayıtlarını saklayın.
Genel Yükümlülükler ve Risk Değerlendirmesi
Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik, işyerlerinde kimyasal maddelerin olumsuz etkilerine karşı çalışanların sağlık ve güvenliğini korumak amacıyla asgari şartları düzenler. İşverenler, işyerinde tehlikeli kimyasal madde bulunup bulunmadığını tespit etmek ve olumsuz etkileri belirlemek amacıyla risk değerlendirmesi yapmakla yükümlüdür. Risk değerlendirmesi yapılırken tedarikçilerden sağlanan Türkçe Güvenlik Bilgi Formları, yetkili laboratuvarlarca yapılan maruziyet ölçümleri, maddelerin miktarı, kullanım şartları ve mesleki maruziyet sınır değerleri göz önünde bulundurulur.
Tehlikeli Kimyasallarda Alınacak Önlemler
İşveren, kimyasal maddelerle çalışmalarda maruziyeti önlemek veya en aza indirmek için uygun iş organizasyonu yapmak ve en az sayıda çalışanla çalışmak zorundadır. İkame yöntemi uygulanarak tehlikeli madde yerine daha az tehlikeli madde kullanılmalıdır. İkamenin mümkün olmadığı durumlarda uygun proses, mühendislik kontrol sistemleri, toplu koruma önlemleri ve kişisel koruyucu donanımlar devreye sokulur. Ayrıca parlayıcı ve patlayıcı maddelerin tehlikeli konsantrasyonlara ulaşması önlenir, tesis ve ekipmanların sürekli kontrol altında tutulması sağlanır.
Sağlık Gözetimi ve Kayıtlar
Risk değerlendirmesi sonucunda sağlık yönünden risk altında olduğu saptanan çalışanlar uygun sağlık gözetimine tabi tutulur. Biyolojik sınır değeri bulunan kimyasal maddelerle çalışmalarda Ek-2'de belirtilen prosedürler uygulanır. Çalışanlar için kişisel sağlık ve maruziyet kayıtları tutulur, güncellenir ve gizlilik kurallarına uygun olarak muhafaza edilir. Faaliyetin sona ermesi durumunda bu kayıtlar Sosyal Güvenlik Kurumu il müdürlüğüne teslim edilir.
Yasaklanan Maddeler ve İşler
Ek-3 listesinde belirtilen 2-naftilamin, 4-aminodifenil, benzidin ve 4-nitrodifenil gibi kimyasal maddelerin belirli oranların üzerinde üretilmesi, ithali ve işyerinde kullanılması yasaktır. Bu maddelerle yalnızca bilimsel araştırma ve deneyler, atıkların ayrılması veya ara madde üretimleri gibi zorunlu hallerde, Bakanlıktan izin alınarak ve tam kapalı sistemlerde çalışılabilir.
Sık sorulan sorular
Kimyasal maddelerle çalışmalarda risk değerlendirmesi yapılırken nelere dikkat edilmelidir?
Risk değerlendirmesinde kimyasal maddenin tehlike ve zararları, Türkçe Güvenlik Bilgi Formu, maruziyetin türü, düzeyi ve süresi, miktar ve kullanım şartları, mesleki maruziyet sınır değerleri ile maddelerin birbirleriyle etkileşimleri dikkate alınır.
Mesleki maruziyet sınır değerlerinin aşılması durumunda ne yapılmalıdır?
Mesleki maruziyet sınır değerlerinin aşıldığı her durumda işveren, bu durumun en kısa sürede giderilmesi için koruyucu ve önleyici tedbirleri derhal almak zorundadır.
Hangi kimyasal maddelerin işyerinde kullanımı yasaktır?
Yönetmeliğin Ek-3 listesinde yer alan 2-naftilamin ve tuzları, 4-aminodifenil ve tuzları, Benzidin ve tuzları ile 4-nitrodifenil maddelerinin belirli limit değerlerin üzerinde üretilmesi, ithali ve işyerinde kullanımı yasaktır.
Düzenlemenin tam metni için resmî kaynağa bakınız. Son güncelleme: 1 Kasım 2026.


