İş kazası ve meslek hastalığı SGK'ya kaç iş günü içinde bildirilir, bildirimi kim yapar, hangi kayıtlar tutulur ve kaza sonrası inceleme nasıl yürütülür? 6331 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre özet.
Yayın: Güncelleme: Yazar: Erdem OSGB5 dk okuma

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 14. maddesine göre işveren, iş kazalarını kazadan sonraki üç iş günü içinde, sağlık hizmeti sunucuları veya işyeri hekimi tarafından kendisine bildirilen meslek hastalıklarını ise öğrendiği tarihten itibaren üç iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) bildirir. İşveren ayrıca bütün iş kazalarının ve meslek hastalıklarının kaydını tutar, gerekli incelemeleri yaparak raporlarını düzenler.
Bu yazıda neyin iş kazası sayıldığını, bildirimin kime ve ne zaman yapıldığını, hangi kayıtların tutulduğunu ve kaza sonrası incelemenin nasıl yürütüldüğünü resmî metinlere dayanarak özetliyoruz.
İş kazası ve meslek hastalığı nasıl tanımlanır?
6331 sayılı Kanun'un 3. maddesi iki kavramı şöyle tanımlar:
- İş kazası: İşyerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebebiyet veren veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen engelli hâle getiren olay.
- Meslek hastalığı: Mesleki risklere maruziyet sonucu ortaya çıkan hastalık.
Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği ise ramak kala olayı, işyerinde meydana gelen; çalışan, işyeri ya da iş ekipmanını zarara uğratma potansiyeli olduğu halde zarara uğratmayan olay olarak tanımlar (md. 4). Kanun'un 14. maddesindeki SGK bildirimi iş kazaları ve meslek hastalıklarıyla ilgilidir; zarara uğratma potansiyeli olan olaylar ise aşağıda anlatılan inceleme ve raporlama yükümlülüğünün kapsamındadır.
Bildirim süreleri ve kime bildirileceği
| Durum | Bildirimi yapan | Kime | Süre |
|---|---|---|---|
| İş kazası | İşveren | SGK | Kazadan sonraki üç iş günü içinde |
| Meslek hastalığı | İşveren | SGK | Öğrendiği tarihten itibaren üç iş günü içinde |
| Kendisine intikal eden iş kazası | Sağlık hizmeti sunucusu | SGK | En geç on gün içinde |
| Tanı konulan meslek hastalığı | Yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucusu | SGK | En geç on gün içinde |
Kaynak: 6331 sayılı Kanun, md. 14.
Meslek hastalığında süreç bir ön tanı ile başlar. İşyeri hekimi veya sağlık hizmeti sunucuları, meslek hastalığı ön tanısı koydukları vakaları SGK tarafından yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularına sevk eder (Kanun md. 14; İşyeri Hekimi Yönetmeliği md. 11). Tanı yetkilendirilen sunucu tarafından konulur ve SGK'ya bildirilir; işverenin üç iş günlük süresi, meslek hastalığını öğrendiği tarihten itibaren işler.
Bildirimin uygulamasına ilişkin usul ve esaslar, Sağlık Bakanlığının uygun görüşü alınarak Bakanlıkça belirlenir (md. 14).
Hangi kayıtlar tutulmalı?
Kanun'un 14. maddesi işverene iki ayrı kayıt ve inceleme yükümlülüğü verir:
- Bütün iş kazaları ve meslek hastalıkları kayda alınır, gerekli incelemeler yapılır ve raporlar düzenlenir.
- Yaralanma veya ölüme neden olmayan ancak işyeri ya da iş ekipmanının zarara uğramasına yol açan veya çalışan, işyeri ya da iş ekipmanını zarara uğratma potansiyeli olan olaylar incelenir ve raporlanır.
Bu kayıtlar tek başına bir arşiv değildir. Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği'ne göre tehlikeler tanımlanırken iş kazası kayıtları, meslek hastalığı kayıtları, zarara yol açan olaylara ilişkin kayıtlar ve ramak kala olay kayıtları toplanacak bilgiler arasındadır (md. 8). İş sağlığı ve güvenliği kurulu bulunan işyerlerinde işveren, kurulca hazırlanan kaza ve diğer vakaların inceleme raporlarını iş müfettişlerinin incelemesi için işyerinde bulundurur (İSG Kurulları Yönetmeliği, md. 10).
Kaza sonrası inceleme nasıl yürütülür?
İncelemede görev alan taraflar ve sorumlulukları mevzuatta tanımlıdır:
- İşyeri hekimi, iş kazası ve meslek hastalıklarının nedenlerinin araştırılması ve tekrarlanmaması için alınacak önlemler konusunda çalışma yaparak işverene önerilerde bulunur; ölüm ya da yaralanmaya yol açmayan ancak zarar verme potansiyeli olan olayların nedenlerini de araştırır (İşyeri Hekimi Yönetmeliği, md. 9).
- İşyeri hekimi iş güvenliği uzmanıyla işbirliği yaparak iş kazaları ve meslek hastalıklarıyla ilgili değerlendirme yapar, tehlikeli olayın tekrarlanmaması için inceleme ve araştırma yürütür ve önleyici faaliyet planlarını hazırlar (md. 9).
- Meslek hastalığı tanısı veya ön tanısı almış bir çalışan varsa, işyeri hekimi aynı ortamda çalışan diğer kişilerin sağlık muayenelerini tekrarlar (md. 9).
- İSG kurulu, her iş kazasında ve zarar verme potansiyeli olan olaylarda gerekli araştırma ve incelemeyi yapar, alınması gereken tedbirleri bir raporla işverene verir. Ölümlü, uzuv kayıplı veya ağır iş kazası hallerinde kurul üyelerinden herhangi biri kurulu olağanüstü toplantıya çağırabilir (İSG Kurulları Yönetmeliği, md. 8 ve md. 9).
Kurul, elli ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve altı aydan fazla süren sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde kurulur (md. 4). Ayrıntılar için İSG kurulu yazımıza bakabilirsiniz.
Kaza sonrası risk değerlendirmesi yenilenir mi?
Evet. Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği'nin 12. maddesine göre iş kazası, meslek hastalığı veya ramak kala olay meydana gelmesi halinde, ortaya çıkabilecek yeni risklerin işyerinin tamamını veya bir bölümünü etkileyip etkilemediği göz önünde bulundurularak risk değerlendirmesi tamamen veya kısmen yenilenir. Yöntem için risk değerlendirmesi yazımıza göz atabilirsiniz.
Çalışan iş kazası, meslek hastalığı veya sağlık nedeniyle tekrarlanan işten uzaklaşmasından sonra işe dönerken talep ederse sağlık muayenesi yapılması da işverenin yükümlülüğüdür (6331 sayılı Kanun, md. 15).
Adım adım: kaza sonrası işverenin yapması gerekenler
- Kazazedenin ilk yardım ve acil tıbbi müdahaleye ulaşmasını sağlayın; bunun için işyeri dışındaki kuruluşlarla önceden kurduğunuz irtibat düzenlemelerini kullanın (6331 sayılı Kanun, md. 11).
- Kazayı, kazadan sonraki üç iş günü içinde SGK'ya bildirin.
- Olayı kayda alın; işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanıyla birlikte nedenleri araştırın ve inceleme raporunu düzenleyin.
- Kurulunuz varsa kurulu bilgilendirin; ölümlü, uzuv kayıplı veya ağır iş kazalarında kurul olağanüstü toplantıya çağrılabilir.
- Risk değerlendirmesini tamamen veya kısmen yenileyin ve önleyici faaliyet planını uygulamaya koyun.
- Meslek hastalığı ön tanısında çalışanın yetkili sağlık hizmeti sunucusuna sevkini takip edin; size bildirilen tanıyı üç iş günü içinde SGK'ya bildirin.
- Ramak kala olayları da kaydedin; bu kayıtlar risk değerlendirmesinde tehlikeler tanımlanırken kullanılır (Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği, md. 8).
Erdem OSGB, Denizli ve çevre illerde hizmet verdiği işyerlerinde iş güvenliği uzmanlığı kapsamında kaza ve ramak kala kayıtlarının tutulmasına, olay incelemesine ve risk değerlendirmesinin güncellenmesine destek veriyor. İşyerinizin ihtiyacını konuşmak için teklif formunu doldurabilirsiniz.
Kaynaklar
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu — resmî metin
- İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği — resmî metin
- İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulları Hakkında Yönetmelik — resmî metin
- İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik — resmî metin
Sık sorulan sorular
İş kazası bildirimi hangi kuruma yapılır?
İşveren iş kazalarını Sosyal Güvenlik Kurumuna, kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirir (6331 sayılı Kanun, md. 14).
Meslek hastalığı için üç iş günlük süre ne zaman başlar?
Süre, meslek hastalığının sağlık hizmeti sunucuları veya işyeri hekimi tarafından işverene bildirilmesiyle, işverenin öğrendiği tarihten itibaren başlar ve üç iş günüdür (6331 sayılı Kanun, md. 14).
Yaralanma olmayan olaylar da kayda alınmalı mı?
Evet. İşveren, yaralanma veya ölüme neden olmadığı halde işyeri ya da iş ekipmanının zarar görmesine yol açan veya zarar verme potansiyeli taşıyan olayları da inceleyerek raporlar (6331 sayılı Kanun, md. 14).
İş kazasından sonra risk değerlendirmesi yenilenir mi?
Evet. İş kazası, meslek hastalığı veya ramak kala olay meydana gelmesi, risk değerlendirmesinin tamamen veya kısmen yenilenmesini gerektiren durumlar arasındadır (Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği, md. 12).
Hastaneler iş kazalarını SGK'ya bildirir mi?
Evet. Sağlık hizmeti sunucuları kendilerine intikal eden iş kazalarını, yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucuları ise meslek hastalığı tanısı koydukları vakaları en geç on gün içinde SGK'ya bildirir. İşverenin üç iş günlük bildirim yükümlülüğü aynı maddede ayrıca düzenlenmiştir.





