50 ve daha fazla çalışanı olan ve altı aydan uzun süren sürekli işlerin yapıldığı işyerleri İSG kurulu kurmak zorundadır. Kurulun üyelerini, toplanma sıklığını, görevlerini ve kararların bağlayıcılığını anlattık.
Yayın: Güncelleme: Yazar: Erdem OSGB5 dk okuma

İş sağlığı ve güvenliği kurulu, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 22. maddesi ve İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulları Hakkında Yönetmelik'e göre elli ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve altı aydan fazla süren sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde kurulması zorunlu olan bir kuruldur. Kurul ayda en az bir kez toplanır; ancak tehlikeli işyerlerinde bu sürenin iki ay, az tehlikeli işyerlerinde üç ay olarak belirlenmesine kurul karar verebilir. Kurulun başkanı işveren veya işveren vekili, sekreteri iş güvenliği uzmanıdır.
İSG kurulu hangi işyerlerinde zorunlu?
Kurul kurma yükümlülüğü için iki şartın birlikte bulunması gerekir (Kanun md. 22; Yönetmelik md. 4):
- İşyerinde elli ve daha fazla çalışan bulunması
- İşyerinde altı aydan fazla süren sürekli işlerin yapılması
İşverene bağlı fabrika, müessese, işletme veya işletmeler grubu gibi birden çok işyeri varsa, elli ve daha fazla çalışanın bulunduğu her işyerinde ayrı ayrı kurul kurulur (md. 5). Bu durumda işveren, kurullar arasında koordinasyonu sağlar ve bu işyerlerine ait iş sağlığı ve güvenliği raporlarının en az üç ayda bir ilgili teknik eleman ve uzmanlarca incelenmesini sağlar.
Asıl işveren ve alt işveren varsa kurulu kim kurar?
Altı aydan fazla süren asıl işveren-alt işveren ilişkisinde yükümlülük, tarafların çalışan sayısına göre değişir (Yönetmelik md. 4):
| Durum | Kurulu kim kurar? | Diğer tarafın görevi |
|---|---|---|
| Asıl işveren ve alt işverenin çalışan sayısı ayrı ayrı elli ve üzeri | Her biri ayrı ayrı | İş birliği ve koordinasyonu asıl işveren sağlar |
| Yalnızca asıl işverenin çalışan sayısı elli ve üzeri | Asıl işveren | Alt işveren vekâleten yetkili bir temsilci atar |
| Alt işverenin çalışan sayısı elli ve üzeri, asıl işverenin ellinin altında | Alt işveren | Asıl işveren vekâleten yetkili bir temsilci atar |
| İkisi de ayrı ayrı ellinin altında, toplam elliden fazla | Asıl işveren ve alt işveren birlikte | Koordinasyonu asıl işveren yapar, üyeler ortak kararla atanır |
Asıl işveren-alt işveren ilişkisi olmadan aynı çalışma alanında birden fazla işveren ve kurul bulunuyorsa, işverenler birbirlerinin çalışmalarını etkileyebilecek kurul kararları hakkında diğer işverenleri bilgilendirir.
Kurulda kimler yer alır?
Yönetmeliğin 6. maddesine göre kurul şu kişilerden oluşur:
- İşveren veya işveren vekili
- İş güvenliği uzmanı
- İşyeri hekimi
- İnsan kaynakları, personel, sosyal işler veya idari ve mali işleri yürütmekle görevli bir kişi
- Bulunması hâlinde sivil savunma uzmanı
- Bulunması hâlinde formen, ustabaşı veya usta
- Çalışan temsilcisi; birden çok temsilci varsa baş temsilci
İş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi, insan kaynakları sorumlusu ve sivil savunma uzmanı işveren veya işveren vekili tarafından atanır. Birden fazla iş güvenliği uzmanı varsa işyerinin tehlike sınıfına uygun uzmanlardan biri görevlendirilir. Formen, ustabaşı veya usta üyesi, bu kişilerin yarıdan fazlasının katılacağı toplantıda açık oyla seçilir; seçimle belirlenemezse işveren atar. Formen ve çalışan temsilcisi üyelerin yedekleri de aynı usulle seçilir. Çalışan temsilcisinin nasıl belirlendiğini çalışan temsilcisi yazımızda anlattık.
Kurul üyelerine ve yedeklerine işveren eğitim verdirir (md. 7). Bu eğitim en az şu konuları kapsar: kurulun görev ve yetkileri, ulusal mevzuat ve standartlar, sık rastlanan iş kazaları ve tehlikeli vakaların nedenleri, iş hijyeninin temel ilkeleri, iletişim teknikleri, acil durum önlemleri, meslek hastalıkları, işyerine özel riskler ve risk değerlendirmesi.
Kurul ne sıklıkla toplanır?
Temel kural, kurulun ayda en az bir kez toplanmasıdır. Kurul, işyerinin tehlike sınıfını dikkate alarak bu süreyi aşağıdaki gibi belirleyebilir (md. 9):
| Tehlike sınıfı | Temel kural | Kurulun karar verebileceği süre |
|---|---|---|
| Çok tehlikeli | Ayda en az bir | Uzatma öngörülmemiştir |
| Tehlikeli | Ayda en az bir | İki ayda bir |
| Az tehlikeli | Ayda en az bir | Üç ayda bir |
İşyerinizin sınıfını öğrenmek için tehlike sınıfı yazımıza bakabilirsiniz. Toplantı düzenine ilişkin diğer kurallar şunlardır:
- Gündem, yer, gün ve saat toplantıdan en az kırk sekiz saat önce üyelere bildirilir.
- Ölümlü, uzuv kayıplı veya ağır iş kazası gibi hâllerde herhangi bir üye kurulu olağanüstü toplantıya çağırabilir.
- Toplantılar günlük çalışma saatleri içinde yapılır ve geçen süre çalışma süresinden sayılır.
- Kurul, üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanır, katılanların salt çoğunluğuyla karar alır.
- Her toplantıda tutanak düzenlenir ve başkan ile katılan üyelerce imzalanır.
Çalışmaktan kaçınma hakkı taleplerinde ise kurul, belirlenen toplantı süresine bakılmaksızın acilen toplanır (md. 9; Kanun md. 13). Kurul çalışanın talebi yönünde karar verirse çalışan, gerekli tedbirler alınıncaya kadar çalışmaktan kaçınabilir.
Kurulun görevleri nelerdir?
Yönetmeliğin 8. maddesine göre kurulun başlıca görev ve yetkileri şunlardır:
- İşyerine uygun bir iş sağlığı ve güvenliği iç yönerge taslağı hazırlamak ve uygulanmasını izlemek
- Tehlikeleri ve önlemleri değerlendirmek, tedbirleri belirleyip işverene bildirmek
- Her iş kazasını, iş kazası sayılmasa da işyerini veya iş ekipmanını zarara uğratma potansiyeli olan olayları ve meslek hastalıklarını araştırıp alınacak tedbirleri raporla işverene vermek
- İSG eğitimlerini planlamak ve uygulanmasını izlemek
- Bakım ve onarım çalışmalarında güvenlik tedbirlerini planlamak
- Yangın, doğal afet, sabotaj gibi tehlikelere karşı alınan tedbirlerin yeterliliğini ve ekiplerin çalışmalarını izlemek
- Yıllık bir rapor hazırlamak ve ertesi yılın çalışma programı için işverene teklifte bulunmak
- Çalışmaktan kaçınma taleplerinde acilen toplanarak karar vermek
Kurul üyelerinin bu görevleri yapmaları nedeniyle hakları kısıtlanamaz, kötü davranış ve muameleye maruz kalamazlar. İş kazalarının kaydı ve bildirimi için iş kazası bildirimi yazımıza göz atabilirsiniz.
Kurul kararları kimi bağlar?
Kurulca işyerinde ilân edilen kararlar işverenleri ve çalışanları bağlar (md. 9). İşveren, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına uygun kurul kararlarını uygular (Kanun md. 22). İmza altına alınan kararlar başka bir işleme gerek kalmadan işverene bildirilmiş sayılır. Çalışanlar da kurulca konulan kurallar, yasaklar ile alınan karar ve tedbirlere uymak zorundadır (md. 12).
Kurul ise tekliflerinde ve kararlarında işyerinin durumunu ve işverenin olanaklarını göz önünde bulundurur; üyeler, görevleri nedeniyle öğrendikleri üretim teknikleri, ticari sırlar ve ekonomik durum hakkındaki bilgileri gizli tutar (md. 11). İşveren, toplantı tutanaklarını, kaza inceleme raporlarını ve kurul denetim raporlarını iş müfettişlerinin incelemesi için işyerinde bulundurur (md. 10).
İşverenin yapması gerekenler: adım adım
- Çalışan sayınızı ve işin süresini kontrol ederek kurul yükümlülüğünüz olup olmadığını belirleyin.
- Alt işveren varsa yukarıdaki tabloya göre kurulu kimin kuracağını netleştirin.
- İş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi, insan kaynakları sorumlusu ve varsa sivil savunma uzmanını atayın.
- Varsa formen, ustabaşı veya usta üyesini ve çalışan temsilcisi üyeyi, yedekleriyle birlikte belirleyin.
- Üyelere ve yedeklere 7. maddedeki konularda eğitim verdirin.
- Toplantı yeri, araç ve gereçleri sağlayın; toplantı takvimini tehlike sınıfınıza göre belirleyin.
- Tutanakları ve kararları özel dosyasında saklayın, kararları uygulayın ve çalışanlara duyurun.
Erdem OSGB, Denizli ve çevre illerde hizmet verdiği işyerlerinde kurulun oluşturulması ve toplantıların düzenli yürütülmesi için iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi desteği veriyor. Ayrıntılar için iş güvenliği uzmanlığı hizmetimizi inceleyebilir ya da teklif alabilirsiniz.
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
İSG kurulunun başkanı ve sekreteri kimdir?
İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulları Hakkında Yönetmelik'in 6. maddesine göre kurulun başkanı işveren veya işveren vekili, sekreteri iş güvenliği uzmanıdır. İş güvenliği uzmanının tam zamanlı çalışma zorunluluğu olmayan işyerlerinde sekretaryayı insan kaynakları, personel, sosyal işler veya idari ve mali işleri yürüten kişi yürütür.
Kurul toplantısında çekimser oy kullanılabilir mi?
Hayır. Yönetmeliğin 9. maddesine göre kurul katılanların salt çoğunluğu ile karar alır, çekimser oy kullanılamaz ve oyların eşitliği hâlinde başkanın oyu kararı belirler.
Kurul toplantısında geçen süre çalışma süresinden sayılır mı?
Evet. Yönetmeliğin 9. maddesine göre kurul toplantılarının günlük çalışma saatleri içinde yapılması asıldır ve toplantılarda geçen süreler günlük çalışma süresinden sayılır.
Toplam çalışan sayısı 50'yi geçen asıl işveren ve alt işveren ayrı ayrı 50'nin altındaysa ne olur?
6331 sayılı Kanun'un 22. maddesine ve Yönetmeliğin 4. maddesine göre bu durumda koordinasyonu asıl işverence yapılmak kaydıyla asıl işveren ve alt işveren birlikte bir kurul oluşturur. Üyeler her iki işverenin ortak kararıyla atanır.
Çalışmaktan kaçınma talebinde kurul ne kadar sürede toplanır?
6331 sayılı Kanun'un 13. maddesine ve Yönetmeliğin 9. maddesine göre kurul, olağan toplantı süresini beklemeden acilen toplanır. Alınan karar çalışana ve çalışan temsilcisine yazılı olarak bildirilir.





