OSGB'nin yasal tanımı, işverenin hangi durumda OSGB'den hizmet alabileceği, OSGB'lerin kadro ve mekân şartları, hizmet verebileceği iller, İSG-KATİP sözleşme süreci ve seçim yaparken bakılacaklar.
Yayın: Güncelleme: Yazar: Erdem OSGB5 dk okuma

OSGB (ortak sağlık ve güvenlik birimi), 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'na göre kamu kurumları, organize sanayi bölgeleri veya şirketler tarafından işyerlerine iş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunmak üzere kurulan ve Bakanlıkça yetkilendirilen birimdir. Çalışanları arasında gerekli belgeye sahip personel bulunmayan işveren, işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personeli hizmetinin tamamını veya bir kısmını OSGB'den alabilir (Kanun md. 6). İSG Hizmetleri Yönetmeliği'ne göre bir OSGB'de en az bir tam süreli işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personeli bulunması zorunludur.
Bu yazıda OSGB'nin ne olduğunu, hangi şartları taşıması gerektiğini ve hizmet alacağınız OSGB'yi seçerken nelere bakmanız gerektiğini resmî metinlere dayanarak anlatıyoruz.
OSGB nedir, İSGB ve ÇASMER'den farkı ne?
İş sağlığı ve güvenliği hizmeti üç tür birim üzerinden yürütülebilir:
| Birim | Tanım | Kaynak |
|---|---|---|
| OSGB | Kamu kurumları, organize sanayi bölgeleri ve Türk Ticaret Kanunu'na göre faaliyet gösteren şirketlerce kurulan, Bakanlıkça yetkilendirilen birim | 6331 md. 3 |
| İSGB | İşyerinde İSG hizmetlerini yürütmek üzere kurulan, gerekli donanım ve personele sahip birim | 6331 md. 3 |
| ÇASMER | Sağlık Bakanlığına bağlı, Kanun kapsamında Bakanlıkça yetkilendirilen çalışan sağlığı merkezi | 6331 md. 3 |
İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının tam süreli görevlendirilmesi gereken durumlarda işveren İSGB kurar (İSG Hizmetleri Yönetmeliği, md. 5). Tam süreli görevlendirmenin hangi çalışan sayısında başladığını çalışma süreleri yazımızda tablolarla anlattık.
İşveren hangi durumda OSGB'den hizmet alır?
6331 sayılı Kanun'un 6. maddesine göre işveren İSG hizmetini şu yollardan biriyle sağlar:
- Kendi çalışanları arasından iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve on ve daha fazla çalışanı olan çok tehlikeli işyerlerinde diğer sağlık personeli görevlendirmek.
- Çalışanları arasında belirlenen niteliklere sahip personel yoksa hizmetin tamamını veya bir kısmını OSGB'den ya da ÇASMER'den almak.
- Gerekli niteliklere ve belgeye sahipse, tehlike sınıfı ve çalışan sayısını dikkate alarak hizmeti kendisi üstlenmek.
- 50'den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli işyerlerinde, Bakanlıkça ilan edilen eğitimleri tamamlayarak işe giriş ve periyodik muayeneler ile tetkikler hariç hizmetleri kendisi yürütmek.
İşyerinden personel görevlendirerek veya OSGB'den hizmet alarak yetkilerini devreden işverenin bu hizmetlere ilişkin yükümlülükleri devam eder. İşveren, hizmet aldığı OSGB'nin geçerli yetki belgesiyle görevlendirilmesinden de sorumludur (İSG Hizmetleri Yönetmeliği, md. 5).
Bir OSGB hangi şartları taşımalı?
İSG Hizmetleri Yönetmeliği'nin 12. maddesi, OSGB'lerin kurulma ve hizmet sunma şartlarını belirler:
- Kadro: Tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan en az bir işyeri hekimi, bir iş güvenliği uzmanı ve bir diğer sağlık personeli. Tam süreli görevlendirilenler başka bir OSGB'de veya işyerinde görev alamaz.
- Mekân: En az 10 metrekarelik muayene odası, 15 metrekarelik ilkyardım ve acil müdahale odası, 10 metrekarelik iş güvenliği uzmanı odaları, 12 metrekarelik bekleme yeri, uygun büyüklükte arşiv odası ve en az bir tuvalet ve lavabo.
- Süre: Sözleşmeli işyerlerine hizmet, tehlike sınıfı ve çalışan sayısına göre belirlenen sürelerden az olmamak kaydıyla verilir.
- Adres: OSGB, hizmet verdiği sürece yetki aldığı adreste açık ve faaliyette olmalı; günlük çalışma süresi içinde yetkili bir kişi OSGB'de hazır bulunmalıdır.
Bunlara ek olarak OSGB'ler hizmetlerin tamamını veya bir kısmını başka bir kişi ya da kuruma devredemez (md. 13). Yetki belgesi almadan veya vize işlemini süresinde tamamlamadan faaliyette bulunamaz; yetki belgeleri beş yılda bir vize ettirilir (md. 17 ve md. 20).
OSGB hangi illerde hizmet verebilir?
OSGB'ler kuruldukları il ve sınır komşusu illerde hizmet sunmaya yetkilidir. Bu illerin dışında hizmet verebilmek için yönetmelikteki şartları sağlayarak o illerde şube açmaları zorunludur. Raylı sistem, yol ve nakil hattı inşası, bakımı ve onarımı gibi niteliği gereği birden fazla ilde yürütülen işlerde ise OSGB'nin işin yapıldığı illerden herhangi birinde yetkilendirilmiş olması yeterlidir (md. 12). OSGB'ler yetkilendirildikleri il sınırı içinde izinsiz şube açamaz, hiçbir şekilde irtibat bürosu da açamaz.
Sözleşme ve İSG-KATİP süreci nasıl işler?
- OSGB ile işveren arasında İSG-KATİP sistemindeki örneğe uygun sözleşme düzenlenir ve taraflarca en geç beş gün içinde sistem üzerinden onaylanır (md. 14).
- Onaylanan sözleşmenin bir nüshası işverende, bir nüshası OSGB'de saklanır. OSGB, işyerine hizmet verecek profesyonelleri ayrıca bilgilendirir.
- Sözleşmesi veya görevlendirmesi onaylanmayan işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personeli göreve başlatılamaz.
- Görevlendirilen kişiler doğum, hastalık, yıllık izin gibi zorunlu nedenlerle değişir ve değişiklik 30 günü geçerse durum Genel Müdürlüğe bildirilir.
- Sözleşme feshedilir veya geçerliliğini yitirirse OSGB durumu beş iş günü içinde İSG-KATİP üzerinden bildirir.
İşveren ayrıca OSGB'de görevli profesyonellerin görevlendirilmesi konusunda çalışan temsilcilerinin önceden görüşünü alır ve çalışanları bu kişilerin çalışma saatleri, görev ve yetkileri hakkında bilgilendirir (md. 6).
OSGB seçerken nelere bakılmalı?
- Yetki belgesi ve vize: Yetki belgesinin geçerli olduğunu ve vizesinin süresinde yapıldığını kontrol edin. Tabela ve belgelerde yalnızca yetki belgesindeki isim ve unvan kullanılabilir (md. 17).
- İl yetkisi: İşyerinizin OSGB'nin kurulduğu ilde veya sınır komşusu bir ilde olduğundan emin olun.
- Belge sınıfı: İşyerinize gelecek iş güvenliği uzmanının belge sınıfını sorun. Çok tehlikeli işyerlerinde (A), tehlikeli işyerlerinde en az (B), az tehlikeli işyerlerinde en az (C) sınıfı belge gerekir (6331 sayılı Kanun, md. 8). Tehlike sınıfınızdan emin değilseniz tehlike sınıfı yazımıza bakın.
- Sözleşmedeki süreler: Aylık hizmet sürelerinin mevzuattaki asgari sürelerden az olmadığını İSG süre hesaplama aracıyla karşılaştırın.
- Kayıt düzeni: Onaylı defter suretleri, yıllık çalışma planı ve eğitim kayıtlarının OSGB arşivinde tutulduğunu ve sözleşme sonunda size teslim edileceğini doğrulayın (md. 13).
- Bildirim sorumluluğu: Kanun'a göre acil durdurma gerektiren, hayati tehlike arz eden veya meslek hastalığına sebep olabilecek eksiklikler için işveren gerekli tedbiri almazsa işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve/veya OSGB yönetimi durumu Bakanlığın yetkili birimine bildirir (md. 8). Bu bildirimleri nasıl yürüttüklerini önceden sorun.
Erdem OSGB, kökeni 2004'te kurulan bir polikliniğe dayanan, Denizli Merkezefendi'de yetkilendirilmiş bir OSGB olarak iş güvenliği uzmanlığı ve işyeri hekimliği hizmetlerini il ve sınır komşusu illerde sunuyor. Hizmet kapsamı ve süreler için teklif formunu doldurabilirsiniz.
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
OSGB'den hizmet almak işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırır mı?
Hayır. OSGB'den hizmet alarak yetkilerini devreden işverenin bu hizmetlere ilişkin yükümlülükleri devam eder (İSG Hizmetleri Yönetmeliği, md. 5).
Bir OSGB hangi illerdeki işyerlerine hizmet verebilir?
OSGB'ler kuruldukları il ve sınır komşusu illerde hizmet sunmaya yetkilidir. Bu illerin dışında hizmet verebilmek için o illerde şube açmaları gerekir (İSG Hizmetleri Yönetmeliği, md. 12).
OSGB ile yapılan sözleşme ne zaman geçerli olur?
Sözleşme İSG-KATİP'teki örneğe uygun düzenlenir ve taraflarca en geç beş gün içinde sistem üzerinden onaylanır. Sözleşmesi onaylanmayan profesyoneller göreve başlatılamaz (İSG Hizmetleri Yönetmeliği, md. 14).
OSGB yetki belgesi ne sıklıkla vize ettirilir?
OSGB yetki belgelerinin beş yılda bir vize ettirilmesi zorunludur. Yetki belgesi almadan veya vizesini süresinde tamamlamadan OSGB faaliyette bulunamaz (İSG Hizmetleri Yönetmeliği, md. 17 ve md. 20).
Sözleşme bittiğinde işyerine ait kayıtlar ne olur?
Onaylı defter suretleri, yıllık çalışma planı, yıllık değerlendirme raporu ve eğitim kayıtları OSGB arşivinde tutulur; sözleşme süresi sonunda talep edilmese dahi bütün kayıt ve dosyalar işverene teslim edilir (md. 13).





