İşe giriş ve periyodik sağlık muayenesi ne zaman zorunlu, tehlike sınıfına göre en geç kaç yılda bir tekrarlanır, çocuk, genç ve gebe çalışanlar için kural ne? Yönetmelik ve 6331 sayılı Kanun'a göre özet.
Yayın: Güncelleme: Yazar: Erdem OSGB4 dk okuma

Periyodik sağlık muayenesi, İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personeli Yönetmeliği'nin 9. maddesine göre az tehlikeli işlerde en geç beş yılda bir, tehlikeli işlerde en geç üç yılda bir, çok tehlikeli işlerde en geç yılda bir tekrarlanır. Çocuk, genç ve gebe çalışanlar için bu süre en geç altı ayda birdir ve işyeri hekimi gerek görürse tüm süreleri kısaltabilir. İşe giriş muayenesi ise 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 15. maddesine göre her çalışan için zorunludur.
Bu yazıda hangi durumlarda muayene yapılması gerektiğini, tekrar sürelerini ve muayene sonuçlarının nasıl kayıt altına alındığını resmî metinlere dayanarak özetliyoruz.
Sağlık muayenesi hangi durumlarda zorunlu?
6331 sayılı Kanun'un 15. maddesi, işvereni çalışanları işyerinde maruz kalacakları risklere göre sağlık gözetimine tabi tutmakla yükümlü kılar. İşveren, aşağıdaki hallerde sağlık muayenesinin yapılmasını sağlamak zorundadır:
- İşe girişlerde.
- İş değişikliğinde.
- İş kazası, meslek hastalığı veya sağlık nedeniyle tekrarlanan işten uzaklaşmalardan sonra işe dönüşte, çalışan talep ederse.
- İşin devamı süresince, çalışanın ve işin niteliği ile işyerinin tehlike sınıfına göre belirlenen düzenli aralıklarla.
Ayrıca tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işlerde çalışacaklar, yapacakları işe uygun olduklarını belirten sağlık raporu olmadan işe başlatılamaz (md. 15).
Periyodik muayene ne sıklıkla tekrarlanır?
Düzenli aralıklar İşyeri Hekimi Yönetmeliği'nin 9. maddesinde belirlenmiştir. İşyeri hekimi süreyi belirlerken çalışanın kişisel özelliklerini, işyerinin tehlike sınıfını, işin niteliğini, uluslararası standartları ve risk değerlendirmesi sonuçlarını göz önünde bulundurur.
| Çalışan grubu | Periyodik muayene en geç |
|---|---|
| Az tehlikeli sınıftaki işler | Beş yılda bir |
| Tehlikeli sınıftaki işler | Üç yılda bir |
| Çok tehlikeli sınıftaki işler | Yılda bir |
| Çocuk, genç ve gebe çalışanlar | Altı ayda bir |
Tablodaki süreler üst sınırdır. Yönetmeliğe göre işyeri hekiminin gerek görmesi halinde bu süreler kısaltılır. Kısaltma kararı hekimin değerlendirmesine bağlıdır; tablodaki süreler uzatılamaz.
Çocuk, genç ve gebe çalışanlar için kurallar neler?
İşyeri hekimi; gebe veya emziren kadınlar, 18 yaşından küçükler, kronik hastalığı olanlar, birden fazla iş kazası geçirmiş olanlar gibi özel politika gerektiren grupları yakın takip ve koruma altına alır ve risk değerlendirmesinde özel olarak dikkate alır (İşyeri Hekimi Yönetmeliği, md. 9). Kanun'a göre genç çalışan, on beş yaşını bitirmiş ancak on sekiz yaşını doldurmamış çalışandır (6331 sayılı Kanun, md. 3).
Bu gruptan çocuk, genç ve gebe çalışanların periyodik muayenesi en geç altı ayda bir tekrarlanır. Hekim ayrıca bu çalışanların uygun işe yerleştirilmesi için gerekli muayeneleri yaparak rapor düzenler. Gebe ve emziren çalışanlarla ilgili diğer düzenlemeler için gebe ve emziren çalışanların hakları yazımıza bakabilirsiniz.
Muayeneyi kim yapar, rapor nereden alınır?
6331 sayılı Kanun kapsamında alınması gereken sağlık raporları işyeri hekiminden alınır. 50'den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli işyerleri için raporlar ÇASMER'lerden, aile hekimlerinden veya diğer kamu sağlık hizmeti sunucularından da alınabilir. Raporlara itirazlar Sağlık Bakanlığınca belirlenen hakem hastanelere yapılır ve verilen kararlar kesindir (md. 15).
Muayene sürecinde görev paylaşımı şöyledir:
- İşyeri hekimi, işe giriş ve periyodik muayeneler ile tetkikler hakkında çalışanları bilgilendirir ve rızalarını alır; gece postaları dahil sağlık gözetimini yapar (İşyeri Hekimi Yönetmeliği, md. 9).
- Diğer sağlık personeli, çalışanların sağlık ve çalışma öykülerini işe giriş/periyodik muayene formuna yazar ve muayene sırasında hekime yardımcı olur (md. 16).
- Çalışanlar, sağlık muayenelerine ve ilgili programlara katılır (İSG Hizmetleri Yönetmeliği, md. 8).
Bir çalışana meslek hastalığı tanısı veya ön tanısı konulursa, işyeri hekimi aynı ortamda çalışan diğer kişilerin sağlık muayenelerini tekrarlar. Alt işveren çalışanları ile geçici olarak gönderilen çalışanların sağlık raporlarının süresinin dolup dolmadığını kontrol etmek de hekimin görevidir (md. 9).
Muayenelerin işyerinizde, çalışanları işten uzaklaştırmadan yapılması için mobil sağlık hizmetlerimizden yararlanabilirsiniz.
Muayene sonuçları nasıl kayıt altına alınır?
- EK-2 formu: İşyeri hekimi, çalışanların yapacakları işe uygun olduklarını belirten işe giriş ve periyodik muayene ile tetkik sonuçlarını Yönetmeliğin EK-2'sindeki örneğe uygun düzenler ve işyerinde muhafaza eder (İşyeri Hekimi Yönetmeliği, md. 9).
- Saklama süresi: İşveren, kişisel sağlık dosyalarını işten ayrılma tarihinden itibaren en az 15 yıl saklar (İSG Hizmetleri Yönetmeliği, md. 7).
- İşyeri değişikliği: Çalışan başka bir işyerine geçerse yeni işveren kişisel sağlık dosyasını yazılı olarak talep eder; önceki işveren dosyanın onaylı bir örneğini bir ay içinde gönderir (md. 7).
- Gizlilik: Sağlık muayenesi yapılan çalışanın sağlık bilgileri gizli tutulur (6331 sayılı Kanun, md. 15).
- Maliyet: Sağlık gözetiminin maliyeti işverence karşılanır, çalışana yansıtılamaz (md. 15).
İşverenin yapması gerekenler
- Yeni çalışanları, özellikle tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde, sağlık raporu alınmadan işe başlatmayın.
- Her çalışan için tehlike sınıfına ve özel durumuna göre bir sonraki periyodik muayene tarihini belirleyin.
- Çocuk, genç ve gebe çalışanları ayrıca listeleyin ve muayenelerini en geç altı ayda bir planlayın.
- İş değişikliklerini ve iş kazası, meslek hastalığı ya da sağlık nedeniyle tekrarlanan işten uzaklaşma sonrası işe dönüşleri işyeri hekiminize bildirin.
- EK-2 formlarını ve tetkik sonuçlarını kişisel sağlık dosyalarında, gizliliğe uygun biçimde saklayın.
- Muayene planını işyeri hekiminin önerileri ve risk değerlendirmesi sonuçlarına göre güncelleyin.
İşyeri hekiminin işyerinizde ayda ne kadar süre görev yapması gerektiğini öğrenmek için işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı çalışma süreleri yazımıza bakabilirsiniz.
Erdem OSGB, Denizli ve çevre illerde işyeri hekimliği hizmeti kapsamında işe giriş ve periyodik muayeneleri planlıyor, kayıtları yönetmeliğe uygun tutuyor. İşyerinize uygun bir muayene planı için teklif formunu doldurabilirsiniz.
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
Tehlikeli sınıftaki bir işyerinde periyodik muayene kaç yılda bir yapılır?
Tehlikeli sınıftaki işlerde periyodik muayene en geç üç yılda bir tekrarlanır. İşyeri hekimi gerek görürse bu süreyi kısaltabilir (İşyeri Hekimi Yönetmeliği, md. 9).
Sağlık raporu olmadan işe başlanabilir mi?
Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işlerde çalışacaklar, yapacakları işe uygun olduklarını belirten sağlık raporu olmadan işe başlatılamaz (6331 sayılı Kanun, md. 15).
Muayene ve tetkik masraflarını kim öder?
Sağlık gözetiminden doğan maliyet ve buna bağlı her türlü ek maliyet işverence karşılanır; çalışana yansıtılamaz (6331 sayılı Kanun, md. 15).
Küçük işyerleri sağlık raporunu aile hekiminden alabilir mi?
Evet. 50'den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli işyerleri için raporlar işyeri hekiminin yanında ÇASMER'lerden, aile hekimlerinden veya diğer kamu sağlık hizmeti sunucularından da alınabilir (6331 sayılı Kanun, md. 15).
Çalışanın kişisel sağlık dosyası ne kadar süre saklanır?
İşveren, çalışanların kişisel sağlık dosyalarını işten ayrılma tarihinden itibaren en az 15 yıl saklar (İSG Hizmetleri Yönetmeliği, md. 7).





